محمد موسوی – جام ورزش – جام جهانی ۲۰۲۶ که به میزبانی مشترک آمریکا، کانادا و مکزیک برگزار میشود، با حضور ۴۸ تیم و افزایش تعداد مسابقات، بزرگترین دوره. تاریخ این رقابتها خواهد بود و همین گستردگی باعث شده است فیفا شاهد حضور پررنگتر برندهای بینالمللی در بخش اسپانسری باشد.
در میان حامیان این دوره، نام شرکتهایی از حوزههای فناوری، انرژی، حملونقل، بانکداری، صنایع غذایی و پوشاک دیده میشود؛ شرکتهایی که از دید آنها فوتبال نه فقط یک ورزش است بلکه آن را یک بازار جهانی برای توسعه کسبوکار خود میدانند.
اگرچه رقم دقیق قراردادهای اسپانسری فیفا معمولاً محرمانه باقی میماند، اما بررسی برخی سایت های مرتبط و گزارشهای اقتصادی نشان میدهد درآمدهای اسپانسری جام جهانی ۲۰۲۶ در سطح چند میلیارد دلار برآورد شده و برندهای بزرگ برای حضور در این رویداد سرمایهگذاری سنگینی انجام دادهاند. تا بخش مالی فیفا شاهد بزرگترین میزان درآمد خود در طول تاریخ باشد که البته بخش زیادی از این ثروت مستقیماً به تیم های شرکت کننده در این رقابت ها بر خواهد گشت .
بر اساس برآوردهای بازار، ارزش همکاری برخی از شرکای اصلی فیفا از مرز ۲۰۰ میلیون دلار عبور میکند و در مجموع این شرکت ها مبلغی بین ۶ تا ۸ میلیارد دلار به فیفا سود می رسانند .
در زیر نگاهی آماری به حامیان مالی جام جهانی ۲۰۲۶ انداخته ایم : ( البته ارقام بدست آمده تقریبی است که بطور میانگین از آمار وبسایت های مختلف بدست آمده است )
– آدیداس ( پوشاک و تجهیزات ورزشی) : بیش از ۲۰۰ میلیون دلار
-آرامکو عربستان ( انرژی و نفت) : بیش از ۲۰۰ میلیون دلار
– کوکاکولا ( نوشیدنی و صنایع غذایی) : بیش از ۲۰۰ میلیون دلار
– قطر ایرویز ( حملونقل هوایی) : بیش از ۲۰۰ میلیون دلار
– ویزا ( پرداختهای مالی) : بیش از ۲۰۰ میلیون دلار
– لنوو ( فناوری و زیرساخت دیجیتال) : بیش از ۲۰۰ میلیون دلار
– هیوندای و کیا ( خودروسازی) : حدود ۱۵۰ تا ۲۵۰ میلیون دلار
– بانک آمریکا ( خدمات بانکی) : بیش از ۱۰۰ میلیون دلار
– ورایزن ( ارتباطات و مخابرات) : حدود ۵۰ تا ۱۵۰ میلیون دلار
– مکدونالد ( صنایع غذایی) : حدود ۵۰ تا ۱۵۰ میلیون دلار
– هایسنس ( لوازم الکترونیکی) : حدود ۵۰ تا ۱۵۰ میلیون دلار
– فریتو-لی (Lay’s) ( صنایع غذایی) : حدود ۵۰ تا ۱۵۰ میلیون دلار
– منگنیو ( صنایع لبنی) : حدود ۵۰ تا ۱۵۰ میلیون دلار
– یونیلیور ( کالاهای مصرفی) : حدود ۵۰ تا ۱۵۰ میلیون دلار
در کنار این برندها، شرکتهایی مانند Budweiser، Marriott Bonvoy، Airbnb، Diageo، Home Depot، Valvoline، Rock-it Cargo ، Johnnie walker و دیگر مجموعهها نیز در بخشهای مختلف تجاری و پشتیبانی جام جهانی حضور دارند.
اما برندگان واقعی جام جهانی چه کسانی هستند؟
در پایان مسابقات تنها یک تیم قهرمان جهان خواهد شد، اما در پشت صحنه اقتصادی، دهها شرکت از جام جهانی سود میبرند.
شرکت ویزا از افزایش تراکنشهای مالی میلیونها هوادار بهره میگیرد؛ شرکتهای هواپیمایی از رشد سفرهای بینالمللی سود میبرند؛ آدیداس از فروش پیراهن و محصولات ورزشی درآمد کسب میکند و برندهای غذایی نیز از افزایش مصرف در زمان مسابقات استفاده میکنند.
برای برخی شرکتها، اسپانسری جام جهانی هزینه نیست ، بلکه سرمایهگذاری بلندمدتی برای حضور در ذهن میلیاردها مخاطب در سراسر جهان است.
حضور پررنگ برندهای منطقهای و باز هم حسرت ایرانی ها :
یکی از نکات قابل توجه در فهرست اسپانسرهای جام جهانی ۲۰۲۶، حضور قدرتمند شرکتهای منطقهای است. آرامکو عربستان به عنوان شریک جهانی فیفا در حوزه انرژی حضور دارد و قطر ایرویز نیز در میان برندهای بزرگ حاضر در این رویداد قرار گرفته است.
این حضور نشان میدهد برخی کشورهای منطقه توانستهاند شرکتهای ملی خود را از مرزهای داخلی عبور داده و به برندهایی با شناسه جهانی تبدیل کنند.
اما در سوی دیگر، جای خالی نام برندهای ایرانی در این فهرست بزرگ، برای بسیاری از علاقهمندان ایرانی فوتبال قابل تأمل است.
ایران با سابقه تاریخی، فرهنگی و ورزشی طولانی و با وجود حضور در دورههای مختلف جام جهانی، هنوز نتوانسته است برندهایی را در سطح جهانی ایجاد کند که در چنین رویدادهایی به عنوان سرمایهگذار و شریک تجاری حضور داشته باشند.
برای بسیاری از ایرانیان، دیدن نام شرکتهایی از کشورهای منطقه در کنار بزرگترین برندهای دنیا، در حالی که نامی از شرکتهای ایرانی دیده نمیشود، یادآور فاصلهای است که میان ظرفیتهای بالقوه اقتصاد ایران و حضور واقعی در بازار جهانی ورزش وجود دارد.
در حالی که محصولات و شرکت های ایرانی که زمانی بسیاری از کشورهای همسایه و حتی کشورهای کره جنوبی و ژاپن حسرت رسیدن به آن را داشتند ورشکسته یا از بین رفته اند ، اما هنوز هم برندهای معتبر ی چون پسته و زعفران ایرانی در صنایع غذایی و فرش ایرانی از لحاظ کیفیت در جهان هنوز هم بی رقیب مانده اند اما جایی در بزرگترین ویترین اقتصادی – ورزشی جهان ندارند و حسرتی است برای میلیون ها ایرانی که دل در گرو پیشرفت این مرز و بوم دارند
این حسرت زمانی بیشتر میشود که فوتبال ایران در سطح ملی سابقهای قابل توجه دارد، اما مشکلات اقتصادی، محدودیتهای بینالمللی و نبود برنامهریزی منسجم در حوزه اقتصاد ورزش باعث شده است سهم ایران از این بازار عظیم بسیار کمتر از ظرفیت واقعی آن باشد.
در پایان باید گفت ، جام جهانی ۲۰۲۶ و حتی رقابت های پیش از آن نشان میدهد فوتبال مدرن فقط مسابقهای برای تعیین قهرمان جهان نیست بلکه میدان رقابت برندها، کشورها و اقتصادهاست.
میزان سرمایه گزاری شرکت های بزرگ جهان در اسپانسرینگ جام جهانی نشان می دهد که فوتبال دیگر تنها یک ورزش نیست بلکه میدانی است برای دیده شدن و کسب در آمد.
در آمدی که بسیاری در آن ذینفع هستند از فیفا و تیم های ملی گرفته تا شرکت های بزرگ سرمایه گزاری و کسب و کارهای خرد و حتی شبکه های تلویزیونی و رسانه های ورزشی .
امروز کشورهایی موفقتر هستند که بتوانند از ورزش به عنوان ابزار توسعه اقتصادی، معرفی برند ملی و افزایش نفوذ جهانی استفاده کنند.
شاید مهمترین پیام جام جهانی پیش رو این باشد که در عصر جدید، قهرمانی تنها با بردن جام به دست نمیآید ، گاهی حضور در کنار بزرگترین بازیگران اقتصادی جهان نیز بخشی از همان رقابت بزرگ است. جایی که باز هم کشور ما با قدمتی ۷ هزار ساله در آن جایگاهی ندارد .
